बुकीफूलले ढकमक्क ढोरपाटन : प्रकृतिको स्वर्गमा पर्यटकको बढ्दो आकर्षण

बर्खासँगै नेपालको हिमाली भूभाग नयाँ जीवनले भरिन्छ। हरियालीले डाँडाकाँडा ढाक्छन्, खोलानाला सुसाउँछन् र उच्च हिमाली पाटनहरू हजारौँ रङका बुकीफूलले सजिन्छन्।

यही मौसममा नेपालको एक मात्र ढोरपाटन शिकार आरक्ष प्रकृतिले आफ्नै हातले कोरेको अनुपम चित्रझैँ देखिन्छ। रातो, सेतो, पहेँलो, गुलाबी र बैजनी रङका बुकीफूलले ढकमक्क बनेका विशाल पाटन, कलकल बग्ने उत्तरगङ्गा नदी, टल्किरहेका हिमशृङ्खला र शान्त हिमाली वातावरणले ढोरपाटनलाई यतिबेला देशकै सबैभन्दा आकर्षक प्राकृतिक गन्तव्य बनाएको छ।

करिब आठ किलोमिटर लामो ढोरपाटन उपत्यका अहिले फूलको विशाल बगैँचामा परिणत भएको छ। हावासँगै लहरिने बुकीफूल, खुला घाँसे मैदान र बादलसँग लुकामारी खेल्ने हिमालको दृश्यले यहाँ पुग्ने जो–कोहीलाई प्रकृतिको अनुपम संसारमा हराइदिन्छ। त्यसैले वर्षायाममा अधिकांश पर्यटकीय गन्तव्य सुनसान बन्दा ढोरपाटन भने पर्यटकको चहलपहलले जीवन्त बन्छ।

प्रकृतिले दिएको दुर्लभ उपहार
ढोरपाटन केवल एउटा पर्यटकीय गन्तव्य होइन, यो नेपालको जैविक विविधताको अमूल्य भण्डार हो। यहाँ दुर्लभ नाउर, झारल, कस्तुरी, हिमचितुवा, भालु, थारलगायतका वन्यजन्तुको सुरक्षित बासस्थान छ। सयौँ प्रजातिका चराचुरुङ्गी, वनस्पति र बहुमूल्य जडीबुटीले यस क्षेत्रलाई अनुसन्धान तथा प्रकृतिप्रेमीहरूको आकर्षणको केन्द्र बनाएको छ।

यससँगै हिमाली मगर समुदायको मौलिक संस्कृति, परम्परा, जीवनशैली र धार्मिक आस्थाले ढोरपाटनलाई प्राकृतिक, सांस्कृतिक र साहसिक पर्यटनको अद्वितीय संगम बनाएको छ। ढोरबाराही मन्दिर, ढोरपाटन उपत्यका, निसेलढोर, जलजला, बुकीपाटन र ढोरपाटन शिकार आरक्ष सङ्ग्रहालय यहाँका प्रमुख आकर्षण हुन्।

केही वर्षअघिसम्म सीमित पर्यटक पुग्ने ढोरपाटन अहिले सामाजिक सञ्जालको प्रभावसँगै देश–विदेशमा परिचित बन्दै गएको छ। फेसबुक, टिकटोक, युट्युब र इन्स्टाग्राममा सार्वजनिक भएका बुकीफूलका मनमोहक दृश्यहरूले नयाँ पुस्ताका पर्यटकलाई यहाँसम्म तानेका छन्। चलचित्र, वृत्तचित्र र म्युजिक भिडियोको छायाङ्कनले पनि ढोरपाटनको अन्तर्राष्ट्रिय प्रचारमा योगदान पुर्‍याइरहेको छ।

प्राकृतिक सौन्दर्य, साहसिक पदयात्रा, घोडा सफारी, हिमाली संस्कृति र शान्त वातावरणको अनुभव एकै ठाउँमा गर्न पाइने भएकाले ढोरपाटन अब केवल घुम्ने ठाउँ होइन, अनुभव बटुल्ने गन्तव्यका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ।

पर्यटनले फेरिँदै स्थानीय जीवन
पर्यटकको आगमन बढेसँगै स्थानीय अर्थतन्त्रले पनि नयाँ गति पाएको छ। होटल, होमस्टे, रेस्टुरेन्ट, यातायात सेवा, घोडा सफारी, स्थानीय कृषि उत्पादन तथा हस्तकलाको व्यापार विस्तार भएको छ। गाउँमै रोजगारी सिर्जना भएपछि युवामा पनि पर्यटनप्रति आकर्षण बढ्न थालेको छ।

स्थानीय होटल व्यवसायी शिवराज कँडेलका अनुसार पछिल्ला वर्षमा पर्यटकको संख्या उल्लेखनीय रूपमा बढेपछि स्थानीय व्यवसायले नयाँ ऊर्जा पाएको छ। पर्यटकको आगमनले गाउँमा आर्थिक गतिविधि बढाएको मात्र होइन, स्थानीय उत्पादनको बजारसमेत विस्तार गरेको उहाँ बताउनुहुन्छ।

बढ्दो लोकप्रियतासँगै बढ्दो चुनौती
ढोरपाटनको सौन्दर्यले हजारौँ मानिसलाई आकर्षित गरिरहेको छ। तर यही लोकप्रियताले नयाँ चुनौती पनि जन्माएको छ। पदमार्ग र आरक्ष क्षेत्र वरपर प्लास्टिकका बोतल, चाउचाउका खोल, पेय पदार्थका क्यान तथा अन्य अविघटनशील फोहोर छाड्ने प्रवृत्ति बढ्न थालेको छ। यदि यही अवस्था जारी रह्यो भने प्रकृतिले हजारौँ वर्ष लगाएर सिर्जना गरेको यो अनुपम सम्पदा केही वर्षमै प्रदूषणको चपेटामा पर्न सक्छ।

स्थानीय रमिता पुन भन्नुहुन्छ, “प्रकृतिको आनन्द लिन आउनेहरूले त्यसलाई जोगाउने संस्कार पनि साथमा ल्याउनुपर्छ।” उहाँका अनुसार पर्यटनको वास्तविक सफलता पर्यटकको संख्याले होइन, संरक्षणप्रतिको जिम्मेवारीले मापन हुन्छ।

संरक्षण र विकासको सन्तुलन आवश्यक
ढोरपाटन नगरपालिकाका कार्यवाहक नगरप्रमुख  धनबहादुर कायत (कल्याण)का अनुसार ढोरपाटनको भविष्य यसको मौलिकता जोगाउन सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने कुरामा निर्भर छ। प्राकृतिक सम्पदा, वन्यजन्तु र जैविक विविधताको संरक्षण गर्दै पर्यटन विकास गर्न सके मात्र यो क्षेत्र विश्वस्तरीय पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा स्थापित हुन सक्छ।

स्थानीय सोमबहादुर विश्वकर्मा संरक्षण र पर्यटनलाई सँगसँगै अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिनुहुन्छ। अर्का स्थानीय टेकध्वज घर्तीमगरका अनुसार घोडा सफारी, बर्खामा बुकीफूल र हिउँदमा हिमपातले ढोरपाटनलाई वर्षभर आकर्षक बनाइराखेको छ। उहाँका अनुसार अहिले पर्यटकका लागि गुणस्तरीय होटल तथा आवासको पनि पर्याप्त व्यवस्था रहेको छ।

ढोरपाटनको भविष्य हाम्रो हातमा
ढोरपाटन केवल बागलुङको गौरव होइन, यो सम्पूर्ण नेपालको प्राकृतिक पहिचान हो। यहाँको हरियाली, बुकीफूल, वन्यजन्तु र हिमाली संस्कृति भावी पुस्ताले पनि यही स्वरूपमा देख्न पाऊन् भन्ने चाहना सबैको हुनुपर्छ। त्यसका लागि सरकार, स्थानीय तह, संरक्षण निकाय, पर्यटन व्यवसायी, स्थानीय समुदाय र प्रत्येक पर्यटकले समान जिम्मेवारीका साथ प्रकृति संरक्षणलाई जीवनशैलीकै हिस्सा बनाउन आवश्यक छ।

बुकीफूलले सजिएको ढोरपाटनले आज संसारलाई आफ्नो सौन्दर्य देखाइरहेको छ। अब हाम्रो दायित्व यो सौन्दर्यको केवल प्रशंसा गर्ने होइन, यसको संरक्षण गर्ने पनि हो। किनकि प्रकृतिले दिएको यस्तो अनुपम उपहार एकपटक नष्ट भयो भने त्यसलाई फेरि सिर्जना गर्न कुनै प्रविधि सक्षम हुनेछैन।