ढोरपाटनको पर्यटनमा नयाँ उडान, वर्षमै ३७ हजार पर्यटकको आगमन

कुनै समय विदेशी पर्यटकको सिकार गन्तव्यका रूपमा मात्रै परिचित ढोरपाटन अहिले नेपालको उदीयमान हिमाली पर्यटन गन्तव्यका रूपमा आफ्नो पहिचान बदल्दै गएको छ। प्राकृतिक सौन्दर्य, पदयात्रा, धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदा र उच्च हिमाली भूगोलको आकर्षणले ढोरपाटनमा आन्तरिक पर्यटकको चाप वर्षेनि बढिरहेको छ।

आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा मात्रै ३७ हजार ५२० पर्यटक ढोरपाटन पुगेका छन्। यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा करिब १३ हजार ८२८ ले बढी हो। आव २०८१/८२ मा २३ हजार ६९२ र आव २०८०/८१ मा १५ हजार ५७३ पर्यटक ढोरपाटन पुगेका थिए।

अझ रोचक पक्ष के छ भने पछिल्लो वृद्धिको मुख्य आधार विदेशी पर्यटक होइनन्, नेपाली पर्यटक हुन्। गत आर्थिक वर्ष ढोरपाटन पुगेका पर्यटकमध्ये ३७ हजार २७० जना नेपाली थिए। यसले ढोरपाटन अब सीमित विदेशी सिकार पर्यटकको गन्तव्यबाट विस्तारै आम नेपालीको घुमफिर गर्ने रोजाइमा रूपान्तरण हुँदै गएको देखाउँछ।

सिकारबाट पर्यटनतर्फ बदलिँदै पहिचान
नेपालको एकमात्र सिकार आरक्षका रूपमा स्थापित ढोरपाटनको पुरानो पहिचान सिकार पर्यटनसँग जोडिएको थियो। तर पछिल्लो समय यसको पर्यटन सम्भावना सिकारभन्दा धेरै फराकिलो बन्दै गएको छ।

ढोरपाटन उपत्यका, ढोरबराह मन्दिर, निशेलढोर, बुकीपाटन, बुकीफूल र जलजला क्षेत्रले पर्यटकलाई नयाँ आकर्षण दिएको छ। विशेषगरी उच्च पहाडी भूभाग, खुला चरन क्षेत्र, हिमाली दृश्य, पदयात्रा र स्थानीय जीवनशैलीको अनुभव गर्न चाहने पर्यटकका लागि ढोरपाटन नयाँ गन्तव्य बनेको छ।

आरक्ष कार्यालयका रेन्जर सागर सुवेदीका अनुसार प्रचारप्रसार, पर्यटकीय पूर्वाधार विस्तार, पदमार्गको विकास तथा होटल र घरबासको व्यवस्थापनले पर्यटकको आगमन बढाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।

उनका अनुसार ढोरपाटनको आकर्षण अहिले क्रमशः बाहिर आउन थालेको छ। बुकीपाटन, बुकीफूल र जलजलाको चर्चा बढ्नु तथा पदयात्राका लागि पर्यटकको रोजाइमा पर्नुले पनि आगमन बढाएको छ।

पूर्वाधारले बढायो पर्यटकको आत्मविश्वास
पर्यटन गन्तव्य लोकप्रिय हुनुका पछाडि केवल प्राकृतिक सौन्दर्य पर्याप्त हुँदैन। त्यहाँ पुग्ने बाटो, बस्ने सुविधा, सूचना प्रणाली, पदमार्ग र पर्यटकमैत्री सेवा पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छन्।

ढोरपाटनमा पछिल्लो समय यिनै पक्षमा सुधार हुन थालेको छ। पर्यटक सूचना प्रणालीको विकास, पदमार्गको रुट कायम तथा आधारभूत पर्यटकीय पूर्वाधार विस्तारले गन्तव्यप्रतिको आकर्षण बढाएको देखिन्छ।

विशेषगरी होटल तथा घरबासको व्यवस्थापनले पर्यटकलाई ढोरपाटनमा केही दिन बिताउने वातावरण बनाउन थालेको छ। आरक्ष कार्यालयले शुल्क लिएर पालसहित बस्ने व्यवस्थासमेत मिलाएको छ।

यसको अर्थ ढोरपाटन अब ‘एकपटक पुगेर फर्किने’ गन्तव्य मात्र नभई पदयात्रा, प्रकृति अवलोकन र स्थानीय अनुभवका लागि केही दिन बिताउन सकिने गन्तव्यका रूपमा विकास हुने सम्भावना देखिएको छ।

पर्यटक बढेसँगै बढ्यो राजस्व
पर्यटकको सङ्ख्या बढ्नुको प्रत्यक्ष प्रभाव राजस्वमा पनि परेको छ। आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा पर्यटक प्रवेश शुल्कबाट मात्रै ४७ लाख ६८ हजार ४०५ रुपैयाँ राजस्व सङ्कलन भएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा यस्तो राजस्व ३१ लाख २१ हजार ५०० रुपैयाँ थियो।

यसले पर्यटक आगमन बढ्दा स्थानीय तथा सरकारी आम्दानीमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने देखाउँछ।

ढोरपाटन प्रवेशका लागि नेपाली पर्यटकबाट १०० रुपैयाँ, सार्क राष्ट्रका पर्यटकबाट १ हजार ५०० रुपैयाँ र अन्य विदेशी पर्यटकबाट ३ हजार रुपैयाँ शुल्क लिने गरिएको छ।

त्यसैगरी ढुङ्गा, गिट्टी तथा बालुवाबाट आव २०८२/८३ मा १ करोड १ लाख २७ हजार ९५३ रुपैयाँ राजस्व सङ्कलन भएको छ। यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा ४६ लाख ४१ हजार रुपैयाँ बढी हो।

ढोरपाटनको अर्को ठूलो विशेषता यसको उचाइ र भौगोलिक विविधता हो। समुद्री सतहबाट करिब २ हजार ९०० मिटर उचाइमा रहेको ढोरपाटन उपत्यकादेखि चार हजार मिटरभन्दा माथिको बुकीपाटनसम्म पर्यटक पुग्न थालेका छन्।

यसले ढोरपाटनलाई सामान्य घुमफिरको गन्तव्यभन्दा उच्च हिमाली पदयात्रा र साहसिक पर्यटनको सम्भावना बोकेको क्षेत्रका रूपमा स्थापित गर्न सक्छ।

बुकीपाटन र जलजलालाई व्यवस्थित पदयात्रा गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सकिएमा पर्यटकको बसाइ अवधि बढाउन सकिने सम्भावना छ। पर्यटकको बसाइ लम्बिनु भनेको स्थानीय होटल, घरबास, यातायात, कृषि तथा हस्तकलालगायत क्षेत्रमा प्रत्यक्ष आर्थिक गतिविधि बढ्नु पनि हो।

अब चुनौती पनि उत्तिकै ठूलो
पर्यटकको सङ्ख्या बढ्नु उत्साहजनक भए पनि यससँगै चुनौतीसमेत थपिएका छन्। प्राकृतिक तथा संवेदनशील हिमाली क्षेत्रमा अनियन्त्रित पर्यटन बढेमा फोहोर व्यवस्थापन, जैविक विविधता संरक्षण, पानीको उपलब्धता, पदमार्गको संरक्षण तथा स्थानीय संस्कृतिमा पर्ने प्रभाव गम्भीर विषय बन्न सक्छन्।

त्यसैले ढोरपाटनको आगामी पर्यटन विकास संख्या बढाउनेभन्दा दिगो र व्यवस्थित बनाउनेतर्फ केन्द्रित हुनुपर्ने देखिन्छ।

स्थानीय समुदायलाई पर्यटनको प्रत्यक्ष लाभमा जोड्ने, घरबासलाई व्यवस्थित गर्ने, पदमार्गको संरक्षण गर्ने, फोहोर व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउने र पर्यटकका लागि भरपर्दो सूचना तथा सुरक्षा प्रणाली विकास गर्ने हो भने ढोरपाटनले स्थानीय अर्थतन्त्रमा ठूलो योगदान पुर्‍याउन सक्छ।

सिकार आरक्षभन्दा धेरै ठूलो सम्भावना
ढोरपाटनको पछिल्लो पर्यटक तथ्याङ्कले एउटा महत्वपूर्ण संकेत गरेको छ—ढोरपाटनको वास्तविक पर्यटन सम्भावना अब मात्र खुल्न थालेको छ।

एक वर्षमै ३७ हजारभन्दा बढी पर्यटक पुग्नु र त्यसमा झन्डै सबैजसो नेपाली हुनु आन्तरिक पर्यटन बजारमा ढोरपाटनको आकर्षण तीव्र रूपमा बढिरहेको प्रमाण हो।

अबको चुनौती भनेको यही आकर्षणलाई दीर्घकालीन पर्यटन विकासमा रूपान्तरण गर्नु हो। सडक, पदमार्ग, सञ्चार, स्वास्थ्य, सुरक्षा, आवास र पर्यावरण संरक्षणमा योजनाबद्ध लगानी गर्न सकिएमा ढोरपाटन सिकार आरक्षको सीमित परिचयबाट बाहिर निस्केर नेपालको प्रमुख हिमाली पर्यटन गन्तव्य बन्न सक्ने बलियो सम्भावना देखिन्छ।

ढोरपाटनको कथा त्यसैले केवल बढ्दो पर्यटक सङ्ख्याको कथा होइन; यो प्राकृतिक सम्पदा, स्थानीय अर्थतन्त्र र आन्तरिक पर्यटनको बदलिँदो सम्बन्धको कथा पनि हो।