अफ–सिजनमा ‘अन–सिजन’ : वर्षायाममै चितवनमा पर्यटकको बहार

सामान्यतया वर्षायामलाई नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा ‘अफ–सिजन’ मानिन्छ। लगातारको वर्षा, सडक अवरोध र बाह्य गतिविधिमा हुने असहजताका कारण यस अवधिमा पर्यटकको चहलपहल घट्ने गरेको छ। तर यस वर्ष भने चितवनमा अवस्था फरक देखिएको छ। सप्ताहान्तमा दुई दिन सार्वजनिक बिदाको व्यवस्था, बढ्दो आन्तरिक पर्यटन र भारतीय पर्यटकको आगमनमा भएको वृद्धिले वर्षायाममै चितवनका पर्यटकीय गन्तव्यलाई चलायमान बनाएको छ।

सौराहा, पटिहानी, जगतपुर र मेघौलीलगायत क्षेत्रका होटल व्यवसायीका अनुसार अघिल्ला वर्षको तुलनामा यस वर्ष पर्यटकको आगमन उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। वर्षायाममा सामान्यतया होटलहरूको अकुपेन्सी करिब ३० प्रतिशतमा सीमित रहने भए पनि अहिले करिब ५० प्रतिशत पुगेको तथ्यले पर्यटन गतिविधिमा आएको परिवर्तन देखाउँछ।

पर्यटन व्यवसायीहरूका अनुसार यस परिवर्तनको प्रमुख कारण दुईदिने सार्वजनिक बिदा हो। छोटो समयका लागि परिवार वा साथीभाइसँग घुम्ने संस्कृतिमा विस्तार हुँदै जाँदा चितवनजस्ता सहज पहुँच भएका गन्तव्य रोज्ने प्रवृत्ति बढेको छ। विद्यालय तथा कलेजमा बिदा परेकाले पनि आन्तरिक पर्यटनले थप गति लिएको उनीहरूको भनाइ छ।

विदेशी पर्यटकको आगमन पनि उत्साहजनक देखिएको छ। विशेषगरी भारतीय र चिनियाँ पर्यटकको संख्या बढेको व्यवसायीहरू बताउँछन्। भारतीय पर्यटक नेपालतर्फ आकर्षित हुनुमा क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थिति पनि प्रभावकारी बनेको देखिन्छ। अन्य केही अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्यमा बढेको खर्च, भिसा प्रक्रियामा भएको कडाइ तथा नेपालको सहज पहुँचले भारतीय पर्यटकलाई चितवनसम्म तानेको विश्लेषण व्यवसायीहरूको छ।

यद्यपि पर्यटक आगमन बढे पनि चुनौती भने कायमै छन्। विशेषगरी सडक पूर्वाधारको कमजोर अवस्था पर्यटन प्रवर्द्धनमा मुख्य बाधक बनेको व्यवसायीहरूको गुनासो छ। सडक अवरोध र लामो यात्रा समयका कारण आउन चाहेका केही पर्यटकले अन्य गन्तव्य रोज्ने गरेको उनीहरू बताउँछन्। यसले पर्यटक आकर्षित गर्ने नीति मात्र पर्याप्त नभई गुणस्तरीय पूर्वाधार पनि उत्तिकै आवश्यक रहेको देखाउँछ।

केही वर्षअघिसम्म वर्षायाममा सौराहाका केही होटल बन्द गर्नुपर्ने अवस्था थियो। तर अहिले व्यवसायीहरूले वर्षायामलाई लक्षित प्याकेज, छुट र प्रचार–प्रसार अभियान सञ्चालन गर्न थालेका छन्। यसले पर्यटन व्यवसाय मौसमी निर्भरताबाट विस्तारै बाहिर निस्कँदै गएको संकेत गर्दछ।

हाल सौराहामा १४१ होटल सञ्चालनमा छन् भने पटिहानी, जगतपुर र मेघौलीका होटलहरूले समेत दैनिक करिब १० हजार पर्यटकलाई सेवा दिन सक्ने क्षमता राख्छन्। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा पाइने एकसिङ्गे गैँडा, पाटेबाघ, घडियाल गोहीलगायत वन्यजन्तु अवलोकन, जीप सफारी, हात्ती सफारी र डुङ्गा सयर वर्षायाममा पनि पर्यटकका प्रमुख आकर्षण बनेका छन्।

वर्षायाममा समेत पर्यटकको चहलपहल बढ्नु चितवनको पर्यटन क्षेत्रका लागि सकारात्मक संकेत हो। तर यसलाई दीर्घकालीन उपलब्धिमा रूपान्तरण गर्न सडक, यातायात, पूर्वाधार तथा सेवा गुणस्तरमा सुधार अपरिहार्य छ। पर्यटन प्रवर्द्धनका नीतिसँगै पूर्वाधार विकासले गति लिन सके चितवन वर्षभरि नै पर्यटकको रोजाइमा पर्ने गन्तव्यका रूपमा अझ स्थापित हुन सक्ने देखिन्छ।