शोकमा ‘निम्सदाइ’को जन्मगाउँ, नयाँ घर बनाउने सपना अधुरै

म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिका–३ दाना यतिबेला असाध्यै मौन छ। सामान्य दिनमा पर्यटकको चहलपहल, स्थानीयको हाँसो र पहाडी गाउँको जीवन्तताले गुञ्जिने यो बस्तीमा अहिले एउटा नाम बारम्बार उच्चारण भइरहेको छ—निर्मल पुर्जा ‘निम्सदाइ’। विश्वका सबैभन्दा कठिन हिमालहरूलाई आफ्नो इच्छाशक्तिको अगाडि झुकाएका उनी अन्ततः पाकिस्तानको ब्रड पिकमै सदाका लागि अस्ताएका छन्। यो खबरसँगै दानाले केवल एक विश्वप्रसिद्ध पर्वतारोही गुमाएको छैन, आफ्नो सबैभन्दा गौरवशाली छोरालाई गुमाएको पीडा बोकेको छ।

निर्मल पुर्जाको जीवन आफैंमा एउटा प्रेरणादायी कथा थियो। सामान्य परिवारमा जन्मिएका उनी ब्रिटिश गोर्खा सैनिक बने, त्यसपछि विशेष सैनिक सेवाबाट विश्व पर्वतारोहणमा प्रवेश गरे र असम्भव ठानिएका चुनौतीहरूलाई सम्भव बनाए। विश्वका १४ वटै आठहजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाल सबैभन्दा छोटो समयमै आरोहण गरेर उनले नेपालको नाम संसारभर फैलाए। तर यति ठूलो सफलता हासिल गरेका मानिसको अन्तिम चाहना भने निकै सरल थियो—आफ्नै जन्मथलोमा एउटा घर बनाउने।

दुई वर्षअघि दाना पुगेका निर्मलले आफ्नो पुख्र्यौली जग्गामा स्थानीय मौलिक शैलीको घर बनाउने योजना सुनाएका थिए। त्यो घर केवल बसोबासका लागि थिएन। त्यो आफ्नो माटोसँगको सम्बन्ध फेरि गाँस्ने सपना थियो। विश्वका हिमालहरू चुमेर फर्किने यात्राको अन्तिम गन्तव्य आफ्नै गाउँ बनाउने उनको चाहना अब कहिल्यै पूरा हुने छैन।

उनकी आफन्त कमला केसी अझै पनि त्यो भेट सम्झिन्छिन्। चार दिनसम्म उनी सकुशल फर्किने आशामा बसेको परिवार अन्ततः कठोर यथार्थसँग हार मान्न बाध्य भयो। एउटा परिवारको आशा मात्र होइन, एउटा गाउँले आफ्नो भविष्यसँग जोडेको सपना पनि त्यहीसँगै टुट्यो।

निर्मलका बाल्यकालका साथी तथा वडा अध्यक्ष रमेश पुर्जाका अनुसार उनी सानैदेखि फरक स्वभावका थिए। जोखिमसँग कहिल्यै नडराउने, एउटा लक्ष्य समातेपछि त्यसलाई पूरा नगरी नछोड्ने उनको बानी नै पछि विश्वले चिन्ने ‘निम्सदाइ’ बन्ने आधार बन्यो। उनी केवल आफ्नो सफलतामा रमाउने व्यक्ति थिएनन्, आफू जन्मिएको समाजलाई केही फर्काउने योजनामा पनि उत्तिकै गम्भीर थिए।

अन्नपूर्ण आधार शिविर क्षेत्रमा भरियाका लागि सुरक्षित आश्रयस्थल निर्माण गर्ने उनको योजना त्यसैको उदाहरण हो। हिमाल चढ्नेहरू मात्र होइन, ती आरोहणलाई सम्भव बनाउने भरियाको दुःख उनले नजिकबाट बुझेका थिए। त्यसैले उनीहरूको सम्मान र सुरक्षाका लागि पूर्वाधार बनाउने सोचमा थिए। निम्स फाउन्डेशनमार्फत दानाका विद्यालयमा छात्रवृत्ति, शैक्षिक सामग्री वितरण, पर्यटन प्रवर्द्धन र स्वास्थ्य क्षेत्रमा सहयोगका कार्यक्रम सञ्चालन हुनु पनि उनको सामाजिक प्रतिबद्धताको प्रमाण हो।

आज दानामा शोक छ। तर त्यो केवल एक व्यक्तिको मृत्युको शोक होइन। त्यो अधुरा योजनाहरूको शोक हो। अधुरो घरको शोक हो। गाउँलाई अझ राम्रो बनाउने सपना बोकेको एउटा छोराको अनुपस्थितिको शोक हो।

अन्नपूर्ण गाउँपालिकाले उनको सम्मानमा शोक बिदा दिएको छ र शालिक निर्माण गर्ने घोषणा गरेको छ। स्थानीयवासीले उनको अस्तु जन्मथलोमै सेलाएर स्थायी स्मारक निर्माण गर्नुपर्ने माग गरेका छन्। उनीहरूका लागि त्यो केवल एउटा शालिक हुनेछैन; त्यो आउने पुस्तालाई ठूलो सपना देख्न सिकाउने प्रतीक हुनेछ।

निर्मल पुर्जाले जीवनभर मानिसलाई एउटा सन्देश दिए—सीमित स्रोतले होइन, असीमित साहसले इतिहास लेखिन्छ। आज उनी शारीरिक रूपमा हामीसँग छैनन्, तर उनले बनाएको इतिहास, देखाएको आत्मविश्वास र छाडेर गएका मानवीय मूल्यहरू सधैं जीवित रहनेछन्।

सायद दानामा उनले बनाउन खोजेको घर अब कहिल्यै बन्ने छैन। तर उनले नेपालको मनमा बनाएको घर भने कहिल्यै भत्किने छैन। हिमालहरूमा उनको पाइला अब रोकिन सक्छ, तर उनले लाखौं युवामा जगाएको आँट, सपना र विश्वासको यात्रा भने अझै धेरै वर्षसम्म निरन्तर चलिरहनेछ।